مقدمه: میزان بالای همبودی میان اختلالات خلقی و اضطرابی می‌تواند به دلیل فرآیندهای فراتشخیصی مشترک باشد. به همین دلیل هدف از پژوهش حاضر ارزیابی نقش دو فرآیند فراتشخیصی نشانگان شناختی/ توجّهی و راهبردهای نظم‌جویی شناختی هیجان، در ایجاد و تدوام اختلال‌های خلقی و اضطرابی است.
روش: 89 بیمار (21 نفر مبتلا به افسردگی اساسی؛ 35 نفر مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر؛ 33 نفر مبتلا به اختلال وسواسی- اجباری) از بیمارستان‌های طالقانی و بقیه‌الله به‌ روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌ وسیله‌ی مقیاس نشانگان شناختی/ توجّهی و پرسشنامه نظم جویی شناختی هیجان ارزیابی گردیده و با گروه بهنجار (31 نفر) مورد مقایسه قرار گرفتند. داده‌ها، با استفاده از آزمون‌های تحلیل واریانس، تحلیل کوواریانس چند متغیری و آزمون تعقیبی بون‌فرنی تحلیل شدند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد بیماران مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر، اختلال وسواسی- اجباری و اختلال افسردگی اساسی در نشانگان شناختی/ توجّهی و راهبردهای ناسازگارانه نظم‌جویی شناختی هیجان (نشخوارفکری، ملامت خویش و فاجعه‌سازی)، نمرات بیشتری نسبت به افراد بهنجار کسب کردند. این تفاوت پس از در نظر گرفتن اختلال‌های همبود همچنان پابرجا ماند.
نتیجه‌گیری: نشانگان شناختی/ توجّهی و برخی از راهبردهای نظم‌جویی شناختی هیجان (نشخوارفکری، فاجعه‌سازی و ملامت خویش) فرآیندهای فراتشخیصی بوده و می‌توانند در ایجاد و تداوم اختلال‌های اضطرابی و خلقی گوناگون نقش حیاتی ایفا کنند.